DAGBOEK 24 juli 2014




Deze foto laat me niet los.
Wat een heerlijke kinderen.
En wat kijken ze mij stralend aan.

Als de ramp niet had plaatsgevonden,
had ik hen nooit gezien.

Nu zijn ze dood.

Dit is niet te doen, denk ik steeds, dit is niet te doen.
Voor hun ouders is dit niet te doen.


Mo (12), Evie (10) en Otis (8) waren met hun grootvader Nick Norris met vlucht MH17 onderweg naar huis na een zomervakantie met het hele gezin in Europa. Opa zou zijn kleinkinderen voorbereiden op het nieuwe schooljaar waardoor hun ouders, Anthony Maslin en Rin Norris, nog een paar dagen zonder kroost konden doorbrengen in Amsterdam.



TROOSTMUZIEK Tears in heaven - Eric Clapton


Would you know my name
if I saw you in heaven
Would it be the same
if I saw you in heaven
I must be strong, and carry on
cause I know I don't belong
here in heaven

Would you hold my hand
if I saw you in heaven
Would you help me stand
if I saw you in heaven
I'll find my way, through night and day
cause I know I just can't stay
here in heaven

Time can bring you down
Time can bend your knee
Time can break your heart
have you begging please
begging please

(instrumental)

Beyond the door
there's peace I'm sure
And I know there'll be no more
tears in heaven 

Would you know my name
if I saw you in heaven
Would it be the same
if I saw you in heaven
I must be strong, and carry on
cause I know I don't belong
here in heaven

God I know I don't belong
here in heaven


Tears in heaven, gezongen door Eric Clapton in 1999 live at Madison Square Garden, NewYork city.
Eric schrijft Tears in heaven nadat zijn zoontje Conor op vierjarige leeftijd van 53 hoog naar beneden valt.

TROOSTGEDICHT Op en dag - Voltaire/Veronica A. Shoffstall

Op een dag

Op een dag zul je het subtiele verschil kennen
tussen een hand vasthouden en een ziel ketenen.
Dan leer je dat liefde niet betekent: leunen.
En dat gezelschap niet betekent: veiligheid.
Je ontdekt dat een kus geen contract is
en een cadeau geen belofte.
Je begint je nederlagen te accepteren
met je hoofd omhoog en je ogen open.
Je leert te vertrouwen op vandaag,
omdat morgen te onzeker is voor plannen.
Na een poos leer je dat zelfs zonneschijn je verbrandt
als je er te veel van krijgt.
Dan wordt het tijd je eigen tuin te beplanten
en dan zorg je voor je eigen ziel
en wacht je niet langer op de wonderen van buitenaf.
En dan weet je, dat je het écht kunt volhouden
en dat je écht sterk bent en dat je echt waarde hebt.
En je leert en leert.
Bij ieder afscheid leer je.


After a while
by Veronica A. Shoffstall
of uit Candide van Voltaire
Ik kan zo snel niet vinden wie dit gedicht geschreven heeft,

en wat de originele titel is. Wie weet het?



TROOSTBOEK Het leven een handleiding - Stephen Grosz

Over afsluiten

(...)

Alice P. en Edmud K. rouwen, maar ieder op hun eigen manier. Wat ze gemeen hebben is dit: ze lijden nog meer omdat ze niet weten hoe ze deze periode van rouw moeten afsluiten.
Ze lijden nog meer omdat ze allebei verwachten vooruitgang te boeken, door bepaalde stadia van rouw heen te gaan. En wanneer dat niet gebeurt, denken ze dat ze iets verkeerd doen, of preciezer gezegd, dat er aan hen iets niet deugt. Ze lijden dubbel - eerst door de rouw en daarna door de tirannie van het ´ik had en ik zou´: ´ik had me hieraan moeten onttrekken´; ´ik zou niet zo boos moeten zijn´, ´ik had het achter me moeten laten´, enzovoort. Dit is niet de plek voor emotioneel onderzoek of emotioneel begrip. Deze toestand leidt tot zelfhaat, wanhoop, depressie.

Het begrip afsluiten - klaar zijn met rouwen - vindt zijn oorsprong bijna zeker in het werk van Elisabeth Kübler-Ross. In de jaren zestig van de vorige eeuw stelde zij vijf psychologische fasen vast in de ervaring van terminaal zieke patiënten, de laatste ervan is ´aanvaarding´. Zo´n vijfentwintig jaar geleden begonnen Kübler-Ross en tal van andere rouwbegeleiders deze vijf fasen te gebruiken om de ervaringen van stervenden én rouwenden te beschrijven.
Ik heb lang gedacht dat Kübler-Ross ongelijk had. De ´psychologische fasen´ van sterven en rouwen zijn totaal anders. Voor de stervende is er een einde, maar niet voor wie rouwen. Degene die rouwt gaat door met leven en zolang hij leeft zal er altijd de mogelijkheid bestaan om die rouw opnieuw te beleven.

Ieder van ons rouwt op een andere manier, maar in het algemeen verminderen de eerste schok en het verdriet dat door een sterfgeval wordt veroorzaakt na verloop van tijd. Door actief te rouwen voelen we ons steeds beter, hoewel er altijd wel wat verdriet achterblijft. Vakanties en verjaardagen zijn altijd moeilijk. De rouw kan wegebben om dan, zonder waarschuwing, weer volop terug te komen. Het verlies van een kind, een verlies door zelfdoding - vul zelf maar in, kan en zal leiden tot een langdurig rouwproces.

(...)

Mijn ervaring is dat afsluiten een bijzonder overtuigende fantasie van het rouwen is. Het is een verzinsel dat we kunnen liefhebben, verliezen en lijden, en dan vervolgens iets kunnen doen om het rouwproces voor eens en voor altijd af te sluiten. We willen geloven dat we het rouwproces kunnen afsluiten omdat rouw ons kan verrassen en ontregelen - jaren na het verlies zelfs.

(...)

Na dat telefoongesprek schoot de gedachte door me heen dat we naar helderzienden gaan als we onze doden nodig hebben en de eindigheid van de dood niet kunnen aanvaarden. We willen geloven dat de helderziende onze doden terug kan brengen in de wereld van de levenden. Afsluiten is niet minder bedrieglijk - het is de valse hoop dat we onze reëel bestaande rouw kunnen verdoven.


Grosz S, Het leven een handleiding


(bladzijde 206 - 210)
Uitgeverij Atlas Contact Amsterdam/Antwerpen, 2013, ISBN 978 90 450 23892


GASTBLOG van de moeder van Bas

Wat mij nog het meest frappeert aan het rouwproces waar ik nu in zit, is dat dood en leven zo enorm met elkaar verweven zijn. En daarmee ook verdriet en geluk.
Het ene moment kun je omvergeblazen worden door verdriet om je kind, het andere moment schater je van het lachen om een leuke opmerking van je kleinkind. Of voel je een enorme dankbaarheid dat je je kind zo lang in je leven hebt gehad, terwijl andere ouders maar heel even van hun kind hebben kunnen genieten.

Ik ben er van overtuigd dat dingen voorbestemd zijn, dat het zo heeft MOETEN lopen. En daar kan ik dan vrede in vinden, net als een religieus iemand die in God gelooft. In feite verschillen we niet zoveel van elkaar, iedereen heeft zo zijn zekerheden en antwoorden nodig...


Bas is in 2012 overleden als gevolg van een hersenbeschadiging na een hartstilstand. Hij is 38 geworden.


ACTUEEL : Aflevering van Kruispunt over verlies van een kind

Kruispunt: Verlies van een kind (2 febr. 2014)  (klik op deze link)

Ieder jaar overlijden er in Nederland ongeveer 400 kinderen aan de gevolgen van een ongeval.
Stichting Lost a Child wil andere ouders bijstaan die door een noodlottig ongeval een kind verliezen.




INTERVIEW met de moeder van Floris THEMA : gedenken

Waar Floris nu is? Op mijn schoot, om me heen, bij Magalie! Eigenlijk bij iedereen van het gezin.

In de eerste driekwart jaar nadat Floris overleed ging ik elke dag naar het graf. Ik vond dat ik Floris moest begeleiden met het heengaan van zijn lichaam. Later ging ik twee keer per week. Nu nog een keer. Ik heb altijd lucifers bij me om de kaarsen aan te steken - van die zesdaagsekaarsen - zodat er steeds een lichtje brandt. Op het graf staan potten. Eens in de zoveel tijd schilderen we nieuwe potten. Magalie en Marnix verven hun eigen potje. We blazen ook altijd bellen als we er zijn.

Bij Floris in de buurt ligt een tweeling begraven. Daar voel je dan toch een soort verbondenheid mee. Ik heb er met kerst een kerstbal neergelegd, ook al ken ik de ouders niet. Een paar maanden later lag er een roos op het grafje van Floris en ook eentje bij de tweeling. Waarschijnlijk hebben die ouders dat gedaan. Dat is zo mooi!

Thuis hebben we kleine rituelen: als we gaan slapen zeggen we: 'Slaap lekker Magalie, slaap lekker Marnix, slaap lekker Felix, slaap lekker Reinier, slaap lekker Floris' en dan kijken we even naar de grote foto van Floris die boven het bed van Magalie hangt. Als ik 's ochtends de gordijnen opendoe zeg ik: 'Goede morgen Floris'. Bij mooi weer zeg ik: 'Floris heeft het goed gedaan'. Ik maak hem altijd complimenten over het weer.
 

Fragment uit het interview met de moeder van Floris, gehouden op 6 februari 2006.
Floris is in 2003 plotseling overleden, hij was toen ruim twee jaar oud. Magalie is zijn tweelingzusje.