TROOSTONLINE How to speak to someone about an unspeakable loss


auteur: Linda Caroll

“It’s not about saying the right things. It’s about doing the right things.” 

Years ago, my family and I moved to a bucolic little town in New Zealand, where we were immediately swept up into a group of ex-pats and locals. We felt deeply connected to this community by the time I gave birth to a beautiful baby boy in the local hospital.
When our son was three months old, a doctor heard a heart murmur. Twenty-four hours later, he died.
In the days and weeks that followed, I wandered in my own fog of grief as I went about the necessary tasks of ordinary life: shopping for food, taking our other kids to school, doing the usual mounds of laundry.
Meanwhile, my new friends kept their distance. I saw them take great care to avoid me: to cross the street, switch supermarket aisles, literally do an about-face when they saw me coming.
Invitations stopped coming. The phone went silent. My grief was marked by a deeper isolation than I’d ever known.

Later, many of these people apologized. They told me they were terribly sad and distressed about what had happened, but hadn’t known what to say. My loss was so enormous that words seemed inadequate, even pitiful.

They said nothing, out of fear that they would say the wrong thing.

This sort of experience repeats itself in many different forms: a friend gets dumped by the love of her life, a colleague is given notice at a job he’s held for two decades, or a loved one receives the dreaded news that she has inoperable cancer.

What can you say?

While it’s not an easy question to answer, one thing is certain: It’s worse to say nothing than to say the wrong thing. 

Here are five ways to respond helpfully to people who have suffered an enormous loss:

1. Manage your own feelings first
When we learn that disaster has befallen a loved one, we initially feel shock. Our heart rate increases, our thoughts either speed up or slow down, and we may experience nausea or dizziness.
The anxiety we feel is real and personal. Our instinct, though, is to ignore it, find ways to numb it or minimize it. That’s a mistake.
If we address our own anxiety first, we’ll be in a much stronger position to respond well to the person most directly affected. Do the things you know how to do to manage stress. A walk in the woods, some meditation or yoga, or talking to a trusted friend can help.
Make sure your own body and emotions are regulated before you turn to the person in grief.

2. Now focus on the other person
Remember that the isolation they feel is almost as painful as the shock and the sadness of the loss itself. If you avoid them because you don’t know what to say, this avoidance serves only your needs.
Our friends and other loved ones need our comfort, support, and involvement during times of sorrow.
Although there isn’t a right thing to say, there are some things to never say. They include the current favorite, “Everything happens for a reason,” or “I know just how you feel.” How do you know there’s a reason, and what difference would it make to a grieving person, anyway? And you don’t know how they feel—only they do.

3. Admit that you don’t know what to say
That’s a good start. Try something simple that breaks the ice and starts a conversation, or at least sends a message to the other person that they’re not alone.
“I’m so sorry you’re going through this. I wish I could say the perfect thing, but I know there’s nothing to fix it. I just wanted you to know I care and am here with you.”

4. Listen
If the person is willing to talk, listen. It’s the single most vital thing you can do.
Listen to their story without interrupting. Don’t turn the conversation back to you with statements like, “I know what you’re going through—my dog died last year.”
Don’t tell them what they will, or should, feel. Simply acknowledge their pain and listen to what it’s like for them.
We all have different styles of managing shock and distress. Some people are angry, while others seem numb. Still others turn to gallows humor. Your job is not to correct them but to give them space to be the way they need to be.

5. Rather than saying: ”Let me know if I can do anything”, offer to do something practical and specific.
Taking on an ordinary task is often most helpful. Offer to shop for groceries, run errands, drive the kids somewhere, or to cook a meal or two. Ask if you can call tomorrow, or if they want to be left alone for a few days.
When Survey Monkey’s CEO Dave Goldberg died suddenly, his wife, Sheryl Sandberg, wrote the following:
When I am asked, “How are you?” I stop myself from shouting, “My husband died a month ago, how do you think I am?” When I hear “How are you today?” I realize the person knows that the best I can do right now is to get through each day.
Today, as I recall the loss of my own infant son, I think about the one person who did truly comfort me. She arrived at my house with a bottle of fine brandy and said, “This is everyone’s worst nightmare. I am so, so sorry this has happened.”
Then we sat on the lawn and she poured me a drink as she listened to every horrible detail.
As I look back now, I still feel how much her gesture helped me cope through those early days of pain. She didn’t try to fix me or try to make sense of what happened. She didn’t even try to comfort me. The comfort she gave came through her being in it with me.


You can’t fix what happened, but you can sit with someone, side by side, so they don’t feel quite so alone. That requires only intention, a willingness to feel awkward, and an open, listening heart. It’s the one gift that can make a difference.

Linda Carroll is a writer, psychotherapist and a love/life coach specializing in relationship issues of all kinds for both singles and couples, assisting people in their life transitions.
van de website: tiny buddha

ACTUEEL Nieuwe website Ouders Overleden Kind

Lieve lotgenoot,

De afgelopen maanden is hard gewerkt aan een nieuwe website voor de vereniging. Met als doel een eigentijds platform te creëren dat herkenning, troost én perspectief biedt. Voor huidige leden en nieuwe lotgenoten.

De nieuwe website is gelanceerd. Je bent van harte uitgenodigd om een kijkje te nemen op www.oudersoverledenkind.nl.

Via de website en de maandelijkse digitale nieuwsbrief kun je op de hoogte blijven van het laatste nieuws en aankomende bijeenkomsten. In het blog lees je verhalen van lotgenoten, boekrecensies en informatieve of inspirerende artikelen.




DAGBOEK 15 augustus 2016

Maaike kent Justin alleen uit verhalen. Mijn verhalen. Ik heb haar vorig jaar ontmoet tijdens de strand6daagse. Afgelopen weekend kwam ze logeren. Het was gezellig. Vuurwerkfestival, strand, zwemmen, zon, kletsen, soezen en eind van de middag weer naar huis. Vlak voor vertrek zei ze: 'Ik zie geen foto van Justin hangen.' Dat klopt. Alleen op het prikbord in mijn kamer hangt een foto van hem, tamelijk onopvallend. Terwijl we jarenlang een tafeltje hadden vol met ingelijste portretten, speeltjes, schelpen, kaarten en andere herinnerdingen. En daarna jarenlang een plank in de boekenkast met iets minder dingen. En daarna alleen een herinnerschilderijtje. En nu dus niets meer, behalve dat nauwelijks zichtbare - o zo dierbare - fotootje van hem op mijn prikbord.

Kennelijk gaat dat dus zo. Ik was mij er niet van bewust. Ik had niet bewust niet iets opgehangen of neergezet. Het was gewoon zo gegaan.

Mijn eerste reactie was: wat erg! Hoe heeft dit kunnen gebeuren?
Maar ik wist ook meteen deep down dat het eigenlijk heel fijn is. We hebben geen herdenkingshoekje meer nodig. Hij hoeft niet meer prominent in beeld te zijn. Justin zit in ons. Als ik zin heb om hem te zien pak ik een van de vele fotoboeken die voor het grijpen staan in de woonkamer. Dan blader ik en mijmer ik.

Ik heb Maaike een fotoboekje laten zien met de laatste foto's van Justin. De overlijdenskaart zit er ook in. Toen ze die zag schoot ze vol. En ik ook. Daar stonden we met onze zanderige gezichten te huilen om dat kleine mannetje. 'Sorry,' zei Maaike, 'dit was niet de bedoeling.'


Elio en Justin in Frankrijk -  laatste vakantie samen

Maaike: ik ben zo blij dat je naar Justin gevraagd hebt! Dat geeft mij de gelegenheid om hem te laten zien en over hem te vertellen. Je neemt hem serieus en daarmee mij. Daar laat ik graag een paar tranen om. En het maakt ons gezellige weekend alleen maar mooier. Dankjewel.


DAGBOEK 10 juni 2016

Ik vind Floortje naar het einde van de wereld een geweldig programma! De aflevering waarin Floortje Maggie Doyne bezoekt in Nepal heeft veel indruk op mij gemaakt. Maggie gaat als 18-jarige na Highschool op wereldreis. Ze ontmoet een meisje van zes in Nepal. Het meisje breekt stenen uit een droge rivierbedding die ze voor enkele euro's verkoopt. Maggy wordt geraakt door de kracht die het meisje, ondanks de vreselijke leefomstandigheden, uitstraalt. Ze besluit om zich over Hima te ontfermen. Ze zorgt ervoor dat ze naar school kan, kleding en eten krijgt. En na Hima volgen er andere weeskinderen, met als resultaat Kopila Valley Children’s Home waar nu 50 kinderen wonen. Plus een school waar 350 kinderen les krijgen én een stichting.

Maggy ontroert, inspireert en maakt nederig. Ongelooflijk wat deze jonge vrouw voor elkaar krijgt! Kinderen die zich kunnen ontwikkelen, een thuis hebben en zich geliefd voelen. De vrolijkheid overheerst! Maggy vangt ook een baby van 5 dagen oud op. Het jongetje Ravi is op sterven na dood. Ze stort zich als een leeuwin op hem, neemt hem zelfs mee naar Amerika voor een medische behandeling en redt ook dit kind. Hij is dag en nacht bij haar en geeft haar op zijn beurt bergen liefde. Maggy houdt onvoorwaardelijk van hem.

En dan gebeurt het onvoorstelbare: hij overlijdt ten gevolge van een ongeluk. Zo maar. Hij is amper anderhalf jaar oud geworden.

Maggy is ontroostbaar.

Gisteren schreef ze sinds lange tijd weer een stukje op de facebookpagina van Blink Now, de stichting die ze heeft opgericht:

"I know it’s been a while since I’ve written here. I’ve tried so many times but it's felt like I needed to be in a cocoon for a while. The only way to describe my grieving process lately is waves. Some moments are harder than others. The waves come and hit again and again while I try to stand and hope that they don’t knock me completely off my feet. It’s taken all of my emotional energy to get back into a routine with my children and to be a mom again. I’ve really only been able to do this in the past few weeks and definitely at a different pace and in a much different light. I realize the reason this has been so hard is because I love Ravi so much. It will be hard forever. I love him more than I’ve ever loved anyone or anything and living without him still feels wrong and it still hurts more than any pain I’ve ever known. It hurts every minute of the day. The day that Ravi died and I held him in my arms, most of my spirit died with him. It’s been the fight of my life to get it back. It kind of feels like starting from scratch. Everything I knew and loved and held sacred disappeared into thin air and I had to start all over and begin again. I’ve had to learn to walk, and eat, and sleep, and smile and dance, and read, and work. I’ve had to learn how to love and trust and believe again.
In our home he was our baby, our joy, our laughter and our sweetness. Everything was better with him around. There’s a hole that won’t ever be the same but like I keep telling myself each and every moment, it doesn’t mean the joy or the sweetness in our family needs to die too. On facebook and instagram you’ll see me laughing and being silly and trying with everything in me to be a mom fighting to make our home and our family what it once was. What you don’t see is me hurled over in fetal position or crying myself to sleep or how I still wake up screaming in the middle of the night. You don’t see the days I can barely get out of bed, or how my eyes constantly tear up all throughout the day. I feel like I need to be honest about those moments too. This is really awfully terribly hard and it’s the absolute last thing on earth I want to be doing. It feels impossible. I want him back so bad. I want to travel back in time and change everything that happened. Sometimes when I catch myself smiling or standing or in a meeting and functioning again, I’ll think, “how am I doing this right now?” How is this even possible? How am I still breathing?” I never in a million years thought I would have been able to live without Ravi. It’s been the most difficult journey but I’m doing it. Step by step.
A while back when I was at my darkest hour I made a choice that I would live again. I’m getting there with a lot of support and therapy and love. Love has really been the thing that's helped me heal. I have many moments where I get stuck and all I can say is thank goodness I have my team and my wonderful kids. There’s been a lot of learning in this that I’ll share some day when I feel I can. The worst most difficult kind of learning.
Gosh, I didn’t intend for this post to be depressing. I’ve been guided and embraced by somuch love and surrounded by guardian angels, and all of you. I live each day with a deep knowing that at any moment this could all be over and I hold my children and the people I love closer for it. I try to live more and love more and carry my sweet baby’s heart in mine, but goodness how I wish he was here. The word miss won’t ever be enough."

TROOSTGEDICHT






O, de luxe... dat je je veilig bij iemand voelt - dat je je gedachten niet hoeft af te wegen of op je woorden moet letten, maar dat je ze kunt laten komen zoals ze opborrelen, kaf en koren; dat je weet dat een liefdevolle hand ze zal ziften, zal bewaren wat het bewaren waard is en de rest liefdevol zal wegblazen.

Dinah Craik (1826 - 1887)

DAGBOEK 24 september 2015

Het is vandaag de geboortedag van Justin. Zeventien jaar geleden is hij geboren om negen uur vierentwintig. Op 24.9 dus, om 9.24 uur. Het bijzondere is, is dat Elio óók om 9.24 uur geboren is, alleen op 24.10 en in een ander jaar.

Zouden die getallen iets betekenen? We weten het niet, en het doet er eigenlijk ook niet toe. Maar we vinden het wel mooi en melden het regelmatig als de gelegenheid zich voordoet. Zo ook vandaag.

Opa, oma en ik gaan straks naar het grafje. Opa heeft 'Justin' in sierlijke letters op een kei geschilderd. Deze gaat de oude steen vervangen. We plaatsen een nieuwe stormlantaarn, halen wat dode plantjes weg, zetten zonnebloemen neer en steken een kaars aan. En daarna drinken we koffie met een flink stuk taart bij de Zijlpoort. Het is tenslotte Justins verjaardag!

Zonnebloemen horen bij Justin. Zolang ze er zijn, staan ze in huis te stralen. Voor de komende donkere wintermaanden, als er geen zonnebloem meer te krijgen is, heb ik onlangs een alternatief gevonden: Little Sun!

Little sun is:
  • Een aantrekkelijke, hoge kwaliteit zonne-energie aangedreven LED-lamp ontwikkeld door kunstenaar Olafur Eliasson en ingenieur Frederik Ottesen.
  • Gericht op het verkrijgen van schoon, betrouwbaar en betaalbaar licht voor de 1,1 miljard mensen wereldwijd die geen toegang hebben tot elektriciteit.
  • Een project om de wereld te verbinden door middel van het delen van licht.
Daar wil ik er heel veel van hebben!

Maar het allerallerallerliefst wil ik mijn kleine mannetje terug die allang geen klein mannetje meer zou zijn... 


TROOSTGEDICHT Kom terug - Toon Tellegen


'Kom terug'
Als ik die woorden eens zo zacht kon zeggen
dat niemand ze kon horen, dat niemand zelfs kon denken
dat ik ze dacht...

en als iemand dan terug zou zeggen
of desnoods alleen maar terug zou denken
op een ochtend:
'Ja.'




Toon Tellegen
Uit: Over liefde en over niets anders
        Querido, 1997


DAGBOEK 8 juli 2015

Deze foto is genomen in de tuin van mijn ouders. Het is een monumentje voor Justin. Als je goed kijkt zie je kleine glazen plaatjes hangen met letters erop. Justin Valentijn. Met een beetje wind wiegen de letters heen en weer, soms oplichtend door een zonnestraal.

Om de paar jaar doen mijn ouders mee aan Verborgen Tuinen Rotterdam. Twee dagen lang bezoeken wildvreemde tuinliefhebbers hun unieke stadstuin. Het monumentje trekt aandacht.

Sommigen vragen of we katholiek zijn, anderen vinden de kleuren van het beeldje opvallend en weer anderen zijn gefascineerd door het mozaïeken fonteintje dat ervoor staat. Heel af en toe vertellen we over Justin. Dat gaat intuïtief. Met de een deel je het wel, met de ander niet. En dat voelt altijd goed.


DAGBOEK 6 mei 2015

Gisteren was het bevrijdingsdag. Ik wilde een stukje plaatsen dat ik een paar jaar geleden geschreven heb, maar ik kon het niet vinden. Aangezien ik moe was en niet in opperbeste stemming, heb ik het erbij gelaten. Maar het bleef door m'n hoofd spoken. Het ging namelijk over vrijheid.

Op een dag realiseerde ik mij dat ik weer vrij was. Niet vrij van verdriet. Niet vrij van verlangen. Niet vrij van gemis. Maar vrij van ontwijken en vermijden. Sinds het overlijden van Justin heb ik enorm veel vermeden: mensen, situaties, plekken, geluiden, geuren, foto's, herinneringen... Ik ging amper nog naar verjaardagsfeestjes, meed het gespreksonderwerp 'kinderen', maakte geen afspraken meer met bepaalde vrienden, reed met een grote boog om speeltuinen heen, wilde nooit meer naar Frankrijk op vakantie, verstopte mijn fotoboeken, kon geen kleuterliedjes verdragen, werd misselijk van geurkaarsen, raakte geen kledingrek met maat 116 meer aan, was altijd alert en aan het bedenken of ik 'het erover zou gaan hebben', schrok van elke sirene, was allergisch voor happy families op het strand, de camping en de straatborrel, durfde geen video's van Justin te bekijken, had een hekel aan de zomer met al die blije mensen, ging niet meer naar kermissen of jeugdtheater, stopte met zingen, telde altijd uit hoeveel leden een gezin bestond, keek geen nieuws meer en verafschuwde de ballenbak.

Maar dat is dus voorbij. Het is niet altijd even makkelijk, maar ik kan 'ermee omgaan'. Ik doe weer alles, zonder er van tevoren (te veel) over na te denken. Ik vermijd niet. Ik ontwijk niet. Ik ben vrij.



DAGBOEK 23 april 2015


Deze illustratie zag ik in Flow nummer 3, 2015.
De titel is Saudade en hij is gemaakt door de Portugese illustrator Fatinha Ramos

"Het gaat over saudade, ik denk het enige Portugese woord dat je niet kunt vertalen. Het is een gevoel, meer nog een pijn, van het zo erg missen dat je er vanbinnen leeg van wordt. Een leegte die alleen gevuld kan worden door mooie herinneringen."

Inderdaad, Wikipedia geeft aan dat het op de zevende plek staat van de moeilijkst vertaalbare woorden ter wereld. Heimwee, melancholie en weemoed worden het meest gebruikt om de betekenis uit te drukken.

Ik vind de omschrijving en de afbeelding van Fatinha prachtig!

Het is mijn Sprankje troost van deze week.

Wil je ook mijn Sprankjes troost ontvangen?
Schrijf je in (linksboven op mijn site) en laat je verrassen...