INTERVIEW met de vader van Joep THEMA : gezin

Onze jongste zoon is een geweldig mannetje. Alles wat ik in hem zie, heb ik bij Joep nooit gezien. Daardoor beseffen we nu pas hoe ziek Joep was. Joep is nooit verder gekomen dan: 'papa bal pakken'. Onze jongste zegt: 'autoventieldopje'.

Mijn grootste zorg is dat hij plotseling overlijdt. Ik ben niet bang dat hij ook een ziekte heeft. Hij herstelt snel van verkoudheden en zo. Ik raak niet meer meteen in paniek bij een kuchje.

Ik vraag me af wat de impact van het overlijden van Joep op hem zal zijn. Hij was heel jong toen Joep stierf. Hij weet niet wat dood is. Hij weet niet dat Joep dood is. Maar hij weet wel dat Joep zijn broertje is. Hij leeft in een gezin met een dood broertje.


Fragment uit het interview met de vader van Joep, gehouden op 21 maart 2006.
Joep kreeg een hersenvliesontsteking toen hij 9 weken oud was en is de rest van zijn korte leven ziek geweest. Hij bleek een zeer zeldzame afweerstoornis te hebben. Joep is in 2004 overleden. Hij is bijna drie jaar oud geworden. Zijn broertje was zeven maanden toen Joep overleed.

INTERVIEW met de moeder van Bartje THEMA : gezin

Ik was zwanger toen het ongeluk gebeurde. Daarna was ik zo gericht op Bartje dat het kind in mij me helemaal niet meer interesseerde. Ik had er alles voor over om Bartje te behouden. Voor mijn part namen ze me het in kind in mijn buik af. Mijn man vreesde dat de zwangerschap mis zou gaan.

Het moment dat onze tweede zoon ter wereld kwam, was emotioneel. Ik dacht: er ligt een heel nieuw leven in mijn armen, maar wat moet ik ermee? Ik was niet blij. Ik hechtte me niet aan hem. Van zijn eerste levensjaar kan ik me weinig herinneren. Hij is vooral opgevoed door anderen, los van vier maanden borstvoeding. Mijn gevoel was weg.

We kregen nog twee dochters. Nadat Bartje was overleden, wilde mijn man graag nóg een kind, zodat er weer vier kinderen waren. Daar maakte ik ruzie over: we hádden toch vier kinderen? Maar zijn wens zat diep. Het liefst nog een jongen. Ik was bang dat hij een tweede Bartje wilde en heb me er lang tegen verzet. Drie jaar later gebeurde het toch. Het ging ondertussen beter met me. Ik dacht: nu kan ik écht genieten. Nu mag het. Ik had niet genoten van de babytijd van onze dochters. Van de een niet omdat Bartje toen uit huis geplaatst werd. Van de ander niet omdat Bartje toen dood ging. Deze zwangerschap, dit kind, was mijn cadeautje.


Fragment uit het interview met de moeder van Bartje, gehouden op 25 juni 2006.
Bartje is bijna verdronken toen hij zestien maanden oud was en daardoor meervoudig gehandicapt geraakt. In 1990 is hij tamelijk onverwacht overleden aan de gevolgen van epilepsie. Hij was toen bijna zeven jaar oud. Zijn broer en zusjes waren respectievelijk vijf, tweeënhalf jaar en negen maanden oud. Zijn derde zusje is drie jaar na zijn overlijden geboren.

INTERVIEW met de vader van Luuk THEMA : gezin

We proberen onze dochter een zo normaal mogelijk leven te laten leiden. Terwijl dat eigenlijk een beetje bullshit is. Zij voelt natuurlijk ook dat Luuk op de achtergrond een rol speelt bij alles wat we doen. Maar we willen haar niet in een uitzonderingspositie plaatsen. We stellen onze eisen, gebruiken 'de omstandigheden' niet als verzachting. We proberen ons verdriet te delen. Misschien benaderen we haar soms te volwassen. Ze praat er weinig over. Maar ze kan goed aangeven wat ze nodig heeft en vooral wat ze niet wil. Waarom zouden we haar forceren?

Ik ben niet bang dat ze doodgaat of gekke dingen zal doen. In het begin, na het overlijden, is ze overstuur geweest. Ze heeft een keer op een soortgelijk balkon gestaan. Toen heeft ze zich ingebeeld hoe Luuk ervanaf was gevallen. Ze zei dat ze een drang voelde om te springen. Ik had de neiging om daar zo ver mogelijk van weg te gaan. Maar dan ga je in die angst zitten. Je kunt het beter bespreken en zo de vinger aan de pols houden.


Fragment uit het interview met de vader van Luuk, gehouden op 20 oktober 2006.
Luuk is in 2004 verongelukt tijdens een speelochtendje bij een vriendinnetje. De kinderen zagen kans op een onveilig balkon op de derde verdieping te komen. Luuk is naar beneden gevallen en de volgende ochtend in het ziekenhuis overleden. Hij was toen ruim vijfenhalf jaar oud en zijn zusje acht.

INTERVIEW met de ouders van Nini THEMA : gezin

We hebben tegenstrijdig advies gekregen over het wel of niet betrekken van de kinderen bij het overlijden van Nini. We horen nu pas van onze dochters wat we 'fout' gedaan hebben. Nu ze volwassen worden komen de vragen. Er heeft toch een zwaardere schaduw over hun jonge leven gelegen dan we dachten. Met verstrekkendere gevolgen. De jongste is niet bij de crematie geweest. Dat zouden we nu anders doen. We denken dat vooral onze middelste het als een enorme last heeft ervaren. Zij werd ineens oudste kind. Voelde zich verantwoordelijk voor ons geluk, ons welzijn. Om haar maken we ons het meest zorgen.

Het lastige is dat je niet kunt weten hoe het was als Nini wél was blijven leven. Wat je nu ontdekt is niet te scheiden van de situatie zoals die toen was. Eerst hadden ze een gehandicapt zusje. Later een overleden zusje. Het is moeilijk om te bepalen welke karaktertrekken eigen zijn en welke 'het effect van'.

Je kunt je kinderen niet beschermen tegen wat er in het leven gebeurt. Je kunt wel proberen om ze weerbaar te maken. Door open te zijn en hen te wijzen op mogelijkheden. Wat ze ermee doen, moeten ze zelf weten. Loslaten is het moeilijkste wat er is.


Fragment uit het interview met de ouders van Nini, gehouden op 30 januari 2006.
Nini is door zuurstoftekort tijdens de geboorte ernstig gehandicapt geraakt.
Ze is in 1982 overleden toen ze bijna zes jaar oud was. Haar zusjes waren toen respectievelijk
1 en 2 jaar oud.

INTERVIEW met de moeder van Luuk THEMA : gezin

Ik vind het verschrikkelijk dat onze dochter haar broertje moet missen. Ik heb zelf zo veel steun aan mijn zussen en broer. Het idee dat ze dát moet missen in het leven vind ik dramatisch. Dat is mijn grote ding. En mijn motivatie om een derde kind te willen. Ik heb wel een motief nodig, een drive. Vooral omdat het via IVF gaat. Ik wil het geprobeerd hebben. Voor haar.


Fragment uit het interview met de moeder van Luuk, gehouden op 16 februari 2006.
Luuk is in 2004 verongelukt tijdens een speelochtendje bij een vriendinnetje. De kinderen zagen kans op een onveilig balkon op de derde verdieping te komen. Luuk is naar beneden gevallen en de volgende ochtend in het ziekenhuis overleden. Hij was toen ruim vijfenhalf jaar oud. Zijn zus was op dat moment acht.

INTERVIEW met de moeder van Johnny THEMA : gezin

Ik vond het heerlijk om nog twee kinderen te krijgen nadat Johnny was overleden. Vooral omdat eentje een meisje was. We wilden altijd graag een dochter. Mijn man komt uit een mannenfamilie. Onze dochter is wel een zorgenkindje geweest: ze had last van dauwworm. De angst om haar te verliezen hebben we altijd gehad. Ze werd heel erg beschermd, week niet van mijn zijde. Ze mocht amper alleen naar buiten toe. Ze is een keer weggelopen en stond ook aan de waterkant. Ik dacht dat ik gek werd...

Onze jongste zoon had ik niet meer verwacht. Hij kwam vijf jaar later. Echt een verrassing. In het begin vond ik het niet leuk. Het leeftijdsverschil met de andere twee is groot. Ik moest weer opnieuw beginnen. De angst kwam weer. En de zorgen. Hij was ook allergisch, had ook dauwworm. Ik wist altijd waar onze dochter was, onze jongste moest ik altijd zoeken. Hij vertikte het om te vertellen waar hij heen ging. Hij was nooit op tijd thuis. Dat heeft hij nog steeds. Dat zit gewoon in hem. Later, toen onze dochter uitging, kon ik ontzettend boos worden als ze niet op tijd terug was. Dan zei mijn man: 'Wees blij, ze is er weer, ze is veilig.' Dat voelde ik niet. Ik deed geen oog dicht.

Angst is een enorme factor geweest in het gezin. Nog steeds. Nu heb ik het weer met de kleinkinderen. Dat gaat nooit meer weg.


Fragment uit het interview met de moeder van Johnny, gehouden op 23 maart 2006.
In de zomer van 1963 speelde Johnny buiten, op een plek waar hij niet mocht komen, met twee meisjes waar hij zelden mee speelde. Hij wilde een stok uit een sloot halen, viel in het water en kon er niet meer uitkomen. Hij is ter plekke overleden. Johnny was vierenhalf jaar oud. Als hij overlijdt is zijn broer zes jaar. Twee jaar later wordt zijn zusje geboren, vijf jaar later zijn broertje.

INTERVIEW met de moeder van Joep THEMA : gezin

Het ergste wat je kan overkomen is gebeurd. En daarmee is ook het besef ontstaan dat het nóg een keer kan gebeuren. Die angst heb ik. Ik ben me altijd wel bewust geweest van de mogelijkheid dat mijn kind zou kunnen overlijden. Maar ik had tegelijkertijd het vertrouwen dat het nooit bij mij zou gebeuren. Altijd bij een ander. Dat vertrouwen is weg. Die ene mag al niet, en zeker niet die tweede. Maar daar kun je helemaal niets mee. Behalve dat ik er knoklust van krijg.

Als ik ouders zie tobben met een ziek kind denk ik: ga naar het ziekenhuis, vlug, rijden! Ik kan er niet tegen als ouders onachtzaam met hun kinderen omgaan, hun kinderen verwaarlozen. Verschrikkelijk vind ik dat. Ik kijk niet meer naar programma's over kinderen die achtergesteld of mishandeld worden. Dan ga ik over m'n nek. Dat is altijd een open putje. Het deksel is eraf.


Fragment uit het interview met de moeder van Joep, gehouden op 10 maart 2006.
Joep kreeg hersenvliesontsteking toen hij 9 weken oud was en is de rest van zijn korte leven ziek geweest. In 2004, drie weken nadat de artsen hem hadden opgegeven, is hij na een zware doodstrijd overleden. Joep was toen bijna drie. Zijn broertje was zeven maanden oud toen Joep overleed.

INTERVIEW met de moeder van Floris THEMA : gezin

We zijn superpanisch geworden om de gezondheid van de kinderen na het overlijden van Floris. Dat slapen bijvoorbeeld: ze liggen op speciale alarmsysteemmatrassen. Er mag nooit een speeltje of zo in hun bedjes liggen. Als een van ons vergeet om het alarm aan te zetten, kan de ander daar woedend om worden.

Het is een groot geluk om nog twee kinderen te krijgen, nóg een tweeling! Maar het is ook extreem druk. Je móet wel doorgaan. De zwangerschap was heel anders. Ik was me er voortdurend bewust van dat ik zomaar een kind kon verliezen. Ik heb de tweeling zo lang mogelijk in m'n buik proberen te houden. In het begin voelde ik me schuldig naar Floris toe. Er zouden twee jongetjes komen die de aandacht van z'n moeder gingen opeisen. Nu denk ik dat ze gestuurd zijn. Een van de twee lijkt sprekend op hem. We hebben de tweeling kennis laten maken met Floris: meteen na de geboorte zijn we met de maxi-cosi's naar het grafje gereden en hebben hen voorgesteld.


Fragment uit het interview met de moeder van Floris, gehouden op 6 februari 2006.
Op een dag in augustus 2003 is Floris een beetje lodderig. Als zijn vader 's avonds - voordat hij naar bed gaat - nog even bij de kinderen gaat kijken, treft hij Floris levenloos aan. Anderhalf uur reanimeren mag niet baten. Floris is ruim twee jaar oud geworden. Als hij overlijdt is zijn jongste broertje acht maanden oud en zijn tweelingzusje ruim twee jaar. In augustus 2004 worden zijn tweelingbroertjes geboren.

INTERVIEW met de moeder van Milan THEMA : gezin

Al snel na het overlijden van Milan had ik een sterk gevoel, zo van: het zou toch héél fijn zijn als we nog een kind konden krijgen. Maar ik dacht ook: dat zullen ze wel raar vinden. Ik wilde nog een kleintje om voor te zorgen. Ik ben altijd gek op kinderen geweest. Onze jongste zoon brengt gezelligheid in het gezin. Leven in de brouwerij. Nieuw leven. Dat merk ik ook aan de meiden. We ervaren het allemaal. Ik ben niet bang dat hem ook iets overkomt. De arts heeft duidelijk gezegd dat het 'domme pech' was bij Milan.


Fragment uit het interview met de moeder van Milan, gehouden op 24 mei 2006.
Milan is in mei 2002 plotseling overleden toen hij bijna drieënhalf jaar oud was.
Zijn halfzus was toen elf jaar, zijn zusje vijf. In juni 2004 is zijn broertje geboren.

INTERVIEW met de vader van Milan THEMA : gezin

Het was heel bijzonder om nog een kind te krijgen nadat Milan was overleden. Tijdens de zwangerschap maakte ik me wel zorgen. Aan de ene kant hoopte ik op een jongen. Aan de andere kant dacht ik: in godsnaam, laat het een meisje zijn, dan kunnen we ook niet vergelijken. Maar toen ik hoorde dat het een jongen was, was ik zielsgelukkig. Voor zover dat kon. Achteraf denk ik: waarom hebben we al die discussies gehad? Waarom kon ik niet toegeven aan de wens van mijn vrouw om snel weer zwanger te worden? Ik zag veel beren op de weg.

Milan was best druk. Hij was een levendig mannetje. Na zijn overlijden ging onze dochter het huis uit. Toen werd het stil. Zo ontzettend stil dat je de klok hoorde tikken. Vreselijk vond ik dat. Met de komst van onze jongste zoon is er weer reuring in huis. Er wordt weer gelachen.

De band met hem heeft wel moeten groeien. Ik kon me moeilijk hechten. Het eerste jaar heb ik hem niet in bad gedaan. Ik was echt bang dat het weer fout zou gaan. Die angst zit nog steeds ergens in m'n achterhoofd.


Fragment uit het interview met de vader van Milan, gehouden op 1 juni 2006.
Milan is in mei 2002 plotseling overleden toen hij bijna drieënhalf jaar oud was. Zijn halfzus was toen elf jaar, zijn zusje vijf. In juni 2004 is zijn broertje geboren.

INTERVIEW met de moeder van Jasmijn THEMA : gezin

Vijf maanden na het overlijden van Jasmijn was ik zwanger. Dat was heel moeilijk. Ik rouwde om het ene kind en was zwanger van het andere. Door het rouwen was ik helemaal niet bezig met de zwangerschap. Daar voelde ik me schuldig over. Het kind was heel gewenst, maar ik had het alleen maar over zijn overleden zusje. Ik heb er met een rouwtherapeute over gepraat. Ik was bang dat onze zoon depressief zou worden omdat ik de hel van het leven aan het meemaken was. Zij stelde me gerust. Mijn depressiviteit kwam niet door iets wat ín mij zat, maar door iets wat ik had meegemaakt. Het zou niet op de baby overslaan. Van rouwen word je ook lichamelijk moe. Aan het eind van de zwangerschap was ik totaal uitgeput. Ik heb het als extreem zwaar ervaren.

Ik ben blij dat onze zoon zo snel gekomen is. Hij heeft veel liefde en geluk gebracht. Ik voelde meteen: dit is óók ons kind. Het was wel dubbel om dat náást het verdriet te voelen. Als ik naar hem keek, was ik heel gelukkig. Als ik aan Jasmijn dacht, moest ik keihard huilen.

Vijftien maanden later was ik weer zwanger. Ik dacht dat ik geestelijk sterker was, dat het makkelijker zou gaan. Maar het maakte niets uit. Ik heb me weer heel ellendig gevoeld. In het begin liep ik alleen maar te spugen. Daarna was ik depressief. Aan het eind kon ik niets meer. Ik was maar aan het piekeren en verlangde naar Jasmijn. Maar als Jasmijn er nog was geweest, was onze tweede zoon niet geboren. Zo dubbel allemaal. Ik wil het nooit en nooit meer meemaken.

Als ik ze nu samen zie, doet het pijn. Ze hadden met z'n vieren moeten zijn. Maar ik kan ook heel erg van ze genieten. Ik hou zo veel van ze, het is zo'n sterk gevoel! Hetzelfde intense gevoel als ik bij Jasmijn had.


Fragment uit het interview met de moeder van Jasmijn, gehouden op 2 november 2006.
Jasmijn is in april 2003 plotseling overleden, ze was toen ruim vierenhalf jaar oud. Haar zusje was twee.
In mei 2004 en in mei 2006 zijn haar broertjes geboren.