DAGBOEK

Natuurlijk keek ik toch naar B&B vol liefde, ondanks mijn stellige voornemen om dat niet meer te doen. Het nieuwe seizoen was vooral een herhaling van zetten en ik hád al een lijstje gemaakt van de meest gebezigde opmerkingen (Het is wat het is, Er is gewoon geen klik, Hij is niet leuk leuk, Hij stelt helemaal geen vragen, Het moet wel van twee kanten komen).

Iris verraste me. Op een gegeven moment moest ze afscheid nemen van een van haar mannen. Het was zijn keuze om ermee te stoppen en dat had hij tamelijk plompverloren meegedeeld. Iris bleef in haar atelier en liep niet met hem mee naar de auto. "Ik kies ervoor om hem niet uit te zwaaien. Ik kan gewoon niet mensen uitzwaaien. Dan word ik te verdrietig. En dat verdriet past soms niet bij dat moment. Dan moet ik mezelf even beschermen. Dat is een gat in mijn hart na het overlijden van mijn kind. Ik kan het gewoon niet. Ik vind afscheid nemen heel moeilijk."

En dat herken ik. Afscheid nemen doet pijn. En de mate van pijn hoort meestal niet bij dat specifieke afscheid. Het zit dieper.

Ik was net terug van een bezoek aan Elio in Kopenhagen. Hij studeert daar en we hadden ontzettend gezellige dagen gehad. Na  thuiskomst was ik zo verdrietig, ik huilde om alles. Het is dat gat, het gemis. Maar ook iets als 'de andere kant van de medaille': bij intense vreugde voel ik óók verdriet, bij intense liefde ook pijn. En bij afscheid nemen stuwen die gevoelens omhoog en slaan je meedogenloos om je oren. 

TROOSTBOEK Flow magazine nummer 9 - 2025 Inzicht van Roek Lips

Rouw is liefde die de weg kwijt is

"Na het verlies van mijn zoon ervoer ik dat rouw niet iets is wat je overkomt en wat je achter je laat, maar iets wat je leert dragen. Rouwarbeid vind ik een beter woord dan rouwverwerking, want rouw is hard werken. Tegelijk scherpt het je zintuigen en word je zeer alert. Je moet je opnieuw leren verhouden tot het leven, en zo ben ik rouw gaan ervaren als liefde die de weg kwijt is. Elke soort is uniek. Niemand anders kan het voor je doen en daarom is het ook zo belangrijk dat je van de rouw van iemand anders afblijft. Maar wees er wel getuige van. Laat iemand die rouwt, weten dat je er bent."

DAGBOEK 29 augustus 2025

   23 jaar geleden

Straks ga ik naar Leiden. Het is mooi weer, ik neem de trein en wandel naar de begraafplaats. Het is altijd heerlijk om in de stad te zijn waar ik (hé wat toevallig!) 23 jaar met veel plezier gewoond heb. Bij de Zijlpoort, waar het grafje is, kwamen we zelden. Behalve dus toen, op die krankzinnige ochtend, toen we deze plek kozen om Justin te begraven. We hebben drie begraafplaatsen bekeken. Hoe verzin je het, hoe is het überhaupt mogelijk dat je hiertoe in staat bent? Je moet wel grotendeels verdoofd zijn en door een bizarre kracht voortgestuwd worden als je met droge ogen kunt prevelen: "Die is wel mooi daar, onder die flinke naaldboom, laten we die maar doen."

De naaldboom is al lang geleden gekapt, zonder ons te waarschuwen overigens, en de meeste graven op dit stokoude kindergedeelte liggen er ietwat verwaarloosd bij. Maar dat is juist de charme, daarom is het fijn om er te zijn. Sporadisch, want onze levens zijn vol en Justin is overal en nergens en merkt er écht niets van dat wij de immer onverstoorbaar groeiende Muehlenbeckia bijknippen en verse zonnebloemen neerzetten.

TROOSTGEDICHT Grief - Gwen Flowers

Ja, dit is de kern van rouwen!
Verduren, het eindeloze verduren.
Verdragen, volhouden, uithouden.
Dragen, tillen, torsen.
Meeslepen, zeulen.
Ploeteren door de modder.
Niks omarmen, niks aanvaarden.
Hoogstens aanvaarden dat je niet kunt aanvaarden.
Tot je bent metzonder je kind.
Een nieuwe staat van zijn.

Grief

I had my own notion of grief.
I thought it was the sad time
that followed the death of someone you love.
And you had to push through it
to get to the other side.

But I'm learning there is no other side.
There is no pushing through.
But rather
there is
absorption
adjustment
acceptance.

And grief is not something you complete
but rather you endure.
Grief is not a task to finish
and move on
but an element of yourself -
an alteration of your being.
A new way of seeing.
A new definition of self.

Ik las dit gedicht ooit in een Nederlandse versie.
Het nodigde me uit om het iets aan te passen!

TROOSTMUZIEK: You walk with me (uit de musical The Full Monty)

You walk with me

Is it the wind over my shoulder.
Is it the wind that I hear gently whispering.
You are alone,
here in the valley.
No, not alone, for you walk, you walk with me.

Is it the wind there, over my shoulder.
Is it your voice calling quietly.
Over the hilltop,
down in the valley.
Never alone, for you're walking with me.

When evening falls,
and the wind gets colder.
When shadows cover the road I am following.
Will I be alone,
there in the darkness.
No not alone, not alone and I'll never be.
Never alone, you are walking, you're walking with me.

Is in the wind there, over my shoulder.
Is it your voice calling quietly.
Over the hilltop,
down in the valley.
Never alone, for you walk with me.
Over the hilltop,
down in the valley,
never alone, for you walk with me.

Never alone, for you walk with me

Dit lied komt uit de musical The Full Monty (2000) en is gebaseerd op de
gelijknamige film (1997).

DAGBOEK 19 maart 2024

Geen zin

Ik heb er soms geen zin meer in, geen zin in het bestaan. Dan houd ik m’n beker hete koffie vast en staar wat uit het raam.

De zon komt op en doet haar best, mijn grauwe grijsheid te verlichten. Koolmeesjes vliegen fluitend af en aan, hun nest is klaar voor nieuw klein leven.

M’n fiets wacht trouw op mij, veilig vastgebonden aan een paal. Ik kan overal naar toe, niemand houdt mij tegen. Maar ik ga niet, ik draal en draal.

De was moet nog gedaan, die rotklus nog geklaard. En eigenlijk moet ik nog even iemand bellen die al veel te lang iets van mij verwacht.

Maar er komt niets uit mijn handen. Dus steek ik een lief kaarsje aan, en verzoen mij met het bitterzoete weten dat alles vanzelf voorbij zal gaan.

TROOSTQUOTE Moederliefde

 

Moederliefde is de brandstof 

die een menselijk wezen in staat stelt

het onmogelijke te doen.

    M.C. Garretty (Succes agenda)

DAGBOEK 25 januari 2024

Eigenlijk ben ik altijd 
op zoek naar troost.

TROOSTQUOTE: lotgenoot

 

Een lotgenoot heeft hetzelfde nummer en evenmin prijs...

Dit is een quote van Marc de Loecht.

TROOSTBOEK Wat is er gebeurd? - Joke Roelfsema

Joke Roelfsema verloor haar 21-jarige zoon in 2017 door een noodlottig ongeval.
Na een donkere periode gooide ze het roer om, van manager naar rouwcoach. In het non-fictie boek Wat is er gebeurd? neemt Roelfsema je mee in de zoektocht naar zingeving. Het boek biedt een verdieping in rouw en veerkracht. Aangevuld met tips voor iedereen die met rouw te maken heeft. Speciaal voor werkgevers tips voor rouw op het werk.

In Wat is er gebeurd? probeert Roelfsema de gebeurtenissen te ontrafelen die zich hebben afgespeeld in de week voorafgaand aan het noodlottige ongeval van haar zoon Michiel. We volgen de keuzes die ze maakt na zijn overlijden, haar dalen, maar ook de immense groei die dit haar brengt. Naar aanleiding van verhalen uit haar eigen praktijk legt ze uit wat het betekent om te rouwen en hoe je veerkracht kunt vergroten.

Roelfsema deelt in haar boek ook onhandige uitspraken die ze zelf tegenkwam en die mensen in haar praktijk met haar deelden. Het geeft daarmee ook inzicht in hoe goedbedoelde uitspraken uit de omgeving vaak meer afstand creëren dan steunend zijn.

Aan de hand van uitgebreide interviews met de zus, de bonusouder, de vriend en de leidinggevende wordt duidelijk dat rouw gaat om de band die je hebt met een dierbare die je verliest. Wat is er met hen gebeurd en hoe gaat het nu?

Omdat werk langdurig verzuim voorkomt als de juiste ondersteuning wordt gegeven, is hier een apart hoofdstuk aan gewijd. Re-integratie na verlies kan op een natuurlijke manier versneld worden. Roelfsema geeft tips die plezier in werken, duurzame inzetbaarheid en loyaliteit van medewerkers vergroot. Aandacht voor rouw op het werk helpt niet alleen de rouwende medewerker in het proces, maar ook de collega’s en de organisatie. 

Joke Roelfsema was manager in een grote zorgorganisatie. Tegenwoordig ondersteunt zij als rouwcoach mensen die te maken hebben met veranderingen en verlies. Ze geeft workshops, schrijft artikelen over verlies en rouw en begeleidt met succes organisaties, teams en leidinggevenden die door verandering verlies en rouw ervaren.

ISBN e-book 978 94 93198 47 0 
Uitgeverij Zilt
€ 22,99

(Ik heb het boek - nog - niet gelezen. Bovenstaande tekst komt uit het persbericht van de uitgever)